Informatie voor deelnemers

Humane biomonitoring in Vlaanderen

Hoe gezond is ons milieu? En zit milieuvervuiling ook in ons lichaam? Dat willen we onderzoeken bij het Steunpunt Milieu en Gezondheid.

We horen steeds vaker over de vervuiling van het milieu. En steeds meer mensen hebben problemen met hun gezondheid, zoals astma of kanker. Misschien worden sommige mensen ziek van vervuilende stoffen in het milieu? Want die stoffen komen ook in het lichaam terecht.

In het onderzoek meten we welke en hoeveel vervuilende stoffen er in je lichaam zitten. Die stoffen vind je in het haar, de urine, het bloed en in de lucht die je uitademt. We meten ook of die vervuilende stoffen de gezondheid verstoren.

Vraag & Antwoord

Wat is humane biomonitoring?

Welke stoffen meten jullie?

Waarom willen jullie dat meten?

Wat wordt er van mij verwacht?

Wie komt in aanmerking voor deelname aan het onderzoek?

Kan ik me kandidaat stellen?

Wat als ik toestemming geef, maar achteraf toch liever niet meedoe?

Wat als er verhoogde waarden bij mij worden vastgesteld? 

Wat kost dit? Wat moet ik betalen?

Krijg ik een beloning?

Zijn er mogelijk risico's verbonden aan het onderzoek?

Ziet iedereen mijn resultaten?

Ben ik verzekerd?

Wat gebeurt er met het overschot van mijn haar, urine en bloed?

Wat houdt het extra onderzoek naar luchtvervuiling in?

 


Wat is humane biomonitoring?

Humane biomonitoring betekent "meten in de mens". Het is een techniek die blootstelling aan milieuvervuilende stoffen en de vroegtijdige gezondheidseffecten van die stoffen meet. De metingen worden uitgevoerd in bijvoorbeeld bloed, urine, adem, haar, nagels, ... 

Terug naar boven

 


Welke stoffen meten jullie?

Verschillende soorten vervuilende stoffen, bijvoorbeeld oude pesticiden zoals DDT. Die zijn al lang verboden. Toch vind je ze nog altijd in ons milieu.

We meten ook nieuwe chemische stoffen. Die vind je in plastic, verzorgingsproducten, computers of smartphones. Zelfs in post-its!

Terug naar boven

 


Waarom willen jullie dat meten?

Omdat we de gezondheid van jongeren belangrijk vinden. Zitten er vervuilende stoffen in ons lichaam? Maken die stoffen ons ziek? Dan moet de overheid iets doen om ons en ons leefmilieu gezond te houden! Jij kan daarbij helpen.

Terug naar boven

 


Wat wordt er van mij verwacht?

Je geeft ons (op de onderzoeksdag):

  • een urinestaal (46 ml)
  • een bloedstaal (35 ml)
  • een klein haarstaal (3 cm)

We meten:

  • je bloeddruk
  • hoe groot je bent en hoeveel je weegt
  • een stof in je uitgeademde lucht
  • of je snel reageert en hoe goed je geheugen is (met een computertest)

Jij en je ouders vullen een vragenlijst in over onder andere:

  • wat je eet
  • waar je woont en hoe je leeft
  • je gezondheid

Deze informatie hebben we nodig om de metingen in het lichaam op de correcte manier te kunnen interpreteren. De vragenlijst mag je invullen op je computer, tablet of smartphone: wij sturen je een link via e-mail. Doe je het liever op papier? Dan sturen we je de vragenlijst met de post.

Als je toestemt om deel te nemen aan de studie vragen we ook gegevens op:

  • van het medisch onderzoek bij de schoolarts van het CLB; hiervoor hebben we je rijksregisternummer nodig.
  • bij de Vlaamse overheid over de plaats waar je woont (bv. hoeveel natuur is er, hoeveel landbouw).

Er is ook een extra onderzoek rond luchtvervuiling. Dit extra onderzoek is niet verplicht. Wat houdt dit extra onderzoek in?

Terug naar boven

 


Wie komt in aanmerking voor deelname aan het onderzoek?

Voor het nieuwe onderzoek in 2017-2018 zoekt het steunpunt Milieu en Gezondheid jongeren van 14-15 jaar oud die wonen in Vlaanderen.

Waarom jongeren? Sommige vervuilende stoffen (bijvoorbeeld PCB's en vlamvertragers) hebben de eigenschap dat ze moeilijk uit het lichaam te verwijderen zijn. Zo kan het zijn dat oudere mensen stoffen in hun lichaam hebben die ondertussen (bijna) niet meer in onze leefomgeving voorkomen. Bij jongeren is dat veel minder het geval. Zij weerspiegelen een eerder 'recente blootstelling' aan stoffen. Bovendien is hun lichaam nog in volle ontwikkeling en daarom bijzonder gevoelig aan de invloeden van de leefomgeving.

Waarom jongeren van 14 en 15 jaar? Op de leeftijd van 14-15 jaar wordt via het medisch schoolonderzoek van het CLB gekeken naar de puberteitsontwikkeling bij jongeren. Aangezien verschillen in de puberteitsontwikkeling verband kunnen houden met de hoeveelheid van bepaalde stoffen in het lichaam, kiest het Steunpunt ook voor deze specifieke leeftijdsgroep.

Waarom humane biomonitoring in Vlaanderen? Deze humane biomonitoring wordt ook referentiebiomonitoring genoemd. In de periode 2007-2011 werden voor het eerst Vlaamse referentiewaarden voor blootstelling aan chemische stoffen bepaald bij pasgeborenen, jongeren en volwassenen, verspreid over heel Vlaanderen. De resultaten van dit onderzoek zijn geen streefwaarden of normen gebaseerd op gezondheidsrisico's, maar kunnen wel een vergelijkingsbasis voor specifieke aandachtsgebieden of -groepen vormen. In de periode 2012-2015 werd de campagne herhaald, eveneens bij pasgeborenen, jongeren en volwassenen. Hierdoor was het mogelijk om tijdstrends op te volgen.

In de huidige campagne wordt er gefocust op jongeren, deels om tijdstrends op te volgen, maar ook om specifieke vragen te beantwoorden rond het verband tussen omgeving en chemische stoffen in het lichaam, en om relaties te onderzoeken tussen blootstelling en gezondheid. 

Terug naar boven

 


Kan ik me kandidaat stellen?

De deelnemers in het onderzoek worden gekozen op basis van een toevalstrekking, zodanig dat we een representatieve groep van de Vlaamse jongeren van 14-15 jaar bekomen. Deelnemers worden dus uitgenodigd; je kan jezelf niet als vrijwilliger aanbieden.

Terug naar boven

 


Wat als ik toestemming geef, maar achteraf toch liever niet meedoe?

Je kan op elk moment beslissen om te stoppen. Stuur ons gewoon een brief of e-mail. Je kan ook vragen dat we jouw bloed, urine en haar vernietigen. We onderzoeken ze dan niet meer. De metingen die we al uitvoerden, blijven wél deel van de studie. Maar als je dat echt wil, verwijderen we ook je resultaten.

Terug naar boven

 


Wat als er verhoogde waarden bij mij worden vastgesteld? 

Indien er alarmerende waarden gevonden worden, zal een arts die de studie begeleidt persoonlijk met jou en je ouders contact opnemen.

Terug naar boven

 


Wat kost dit? Wat moet ik betalen?

Niets! Jouw deelname aan de studie is gratis. Je betaalt geen enkel onderzoek. 

Terug naar boven

 


Krijg ik een beloning?

Je krijgt 20 euro als het onderzoek helemaal klaar is! Wil je graag jouw resultaten weten? We sturen ze op in het najaar van 2018! Iedereen die meedoet krijgt ook een rapport met de algemene resultaten van het onderzoek. 

Terug naar boven

 


Zijn er mogelijk risico's verbonden aan het onderzoek?

Het is helemaal veilig om haar, adem, bloed of urine te laten nemen. Misschien doet het wel even pijn om bloed te laten prikken. En misschien krijg je een blauwe plek op je arm. Maar de verpleegkundige die je bloed prikt, heeft veel ervaring. 

Terug naar boven

 


Ziet iedereen mijn resultaten?

Enkel de studiearts en verpleegkundige zien je naam en adres. Zij vervangen je naam en adres door een code. Alle andere onderzoekers zien alleen die code. Persoonlijke resultaten maken we niet openbaar en we sturen ze enkel naar jou en je ouders. Als we de resultaten van het onderzoek publiceren, dan vermelden we je naam en adres nergens. 

Terug naar boven

 


Ben ik verzekerd?

Ondervind je schade door de studie? Dan vergoedt de verzekering van de onderzoekers jou voor die schade, volgens de Belgische wet. Je hoeft hiervoor geen fout aan te tonen. Jij of je ouders kunnen hiervoor altijd de verzekeraar dagvaarden in België.

Terug naar boven

 


Wat gebeurt er met het overschot van mijn haar, urine en bloed?

Wat er overblijft van jouw stalen na de metingen bewaren we in een 'biobank'. Misschien gebruiken we ze later voor andere onderzoeken over milieu en gezondheid. Ook kunnen we nog onderzoeken wat milieuvervuiling doet met je erfelijke materiaal (DNA). Welke erfelijke kenmerken je hebt (DNA-code), zoals de kleur van je ogen of van je haar, bekijken we niet.

Die nieuwe onderzoeken doen we niet zomaar. We vragen altijd eerst toestemming aan een ethische commissie.

Terug naar boven

 


Wat houdt het extra onderzoek naar luchtvervuiling in?

We willen ook onderzoeken hoeveel luchtvervuiling er in je huis en je buurt is. Ook aan dat onderzoek kan je meewerken als je wil. Het is heel gemakkelijk: je plakt een poster op een raam in je kamer. De poster laat je vier weken aan de binnenkant van je raam hangen. Je veegt met twee doekjes het stof op dat binnen het kader zit en stuurt die doekjes gratis naar ons terug.

We onderzoeken het stof op de doekjes. We brengen de stofmeting in verband met onze metingen in jouw bloed, urine en haar, en met je antwoorden uit de vragenlijsten. Zo krijgen we informatie over de invloed van luchtvervuiling op de gezondheid. 

Terug naar boven

 


Contact voor deelnemers

Nog vragen na het lezen van Vraag & Antwoord? Contacteer Annelies De Decker of Elly Den Hond van het PIH. De dienst Gezondheid van het Provinciaal Instituut voor Hygiëne (PIH) is verantwoordelijk voor het veldwerk van het Steunpunt Milieu en Gezondheid.

Flyer_voorkant
Flyer_achterkant
Download de flyer