Wat meten we? (factsheets)

Metalen en spoorelementen

Metalen (of ook zware metalen, toxische metalen) komen van nature voor in het milieu, maar worden ook verspreid via o.a. industrie, verkeer en verbranding van fossiele brandstof. Ze komen ook voor in batterijen, elektronica en sigarettenrook. In de laatste jongerencampagne werden volgende metalen gemeten:

> pdf bestandArseen (298 kB)
> pdf bestandCadmium (255 kB)
> pdf bestandLood (271 kB)
> pdf bestandThallium (239 kB)

Spoorelementen zijn essentiële stoffen die de mens nodig heeft voor zijn groei en ontwikkeling. Te hoge concentraties kunnen echter toxisch zijn. In de laatste jongerencampagne werden volgende spoorelementen gemeten:

> pdf bestandIjzer (165 kB)
> pdf bestandMangaan (210 kB)
> pdf bestandJodium (229 kB)
> pdf bestandKoper (210 kB)
> pdf bestandZink (202 kB)

In voorgaande campagnes werden ook de metalen pdf bestandAntimoon (174 kB), pdf bestandChroom (463 kB), pdf bestandKwik (492 kB), pdf bestandMolybdeen (345 kB), pdf bestandNikkel (524 kB) en pdf bestandVanadium (528 kB) gemeten.

Verkeer en verbranding

Benzeen is aanwezig in benzine en wordt daarom vaak gezien als een verkeersparameter. Benzeen is echter ook aanwezig in sigarettenrook, verven, lijmen en detergenten.

> pdf bestandBenzeen (220 kB)

Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's) ontstaan bij verbranding van steenkolen, olie, gas, hout, afval of tabak.  PAK’s worden ook gevormd in gegrilde en verbrande voedingswaren (vb. barbecue, aangebrand vlees, verbrande korsten van brood).

> pdf bestandPAKs (259 kB)

 
Luchtvervuiling

Via luchtvervuiling worden we o.a. blootgesteld aan fijn stof en NO2. Beide parameters kunnen we niet als dusdanig meten in bloed of urine, maar op basis van gegevens van de Vlaamse Milieumaatschappij kan voor de deelnemers aan ons onderzoek een gemiddelde concentratie worden berekend op het thuisadres. Zwarte koolstof, een belangrijke fractie van fijn stof, kan wel gemeten worden in de urine (zie Urinaire koolstof).

> pdf bestandFijn stof (194 kB)
> pdf bestandNO2 (209 kB)
> pdf bestandUrinaire koolstof (229 kB)

Persistente organochloor polluenten (POPs)

POPs zijn voornamelijk oude gechloreerde stoffen die vroeger massaal gebruikt werden, maar die ondertussen al lange tijd verboden zijn. Doordat ze persistent zijn blijven ze echter lang aanwezig in het milieu en blijven ze dus nog steeds een probleem. Al zien we dat de meetwaarden in de mens en in het milieu duidelijk afnemen. In de laatste jongerencampagne werden volgende POP's gemeten:

> pdf bestandDDT (450 kB)
> pdf bestandHCB (219 kB)
> pdf bestandPCBs (236 kB)
> pdf bestandChlordaan (243 kB)
> pdf bestandHCH (Lindaan) (227 kB)

In voorgaande campagnes werden ookpdf bestandDioxineachtige stoffen.pdf (474 kB) gemeten.

 
Perfluorverbindingen (PFAS)

Perfluorverbindingen (vaak afgekort als PFAS of PFC's) worden gebruikt om diverse materialen waterafstotendvetafstotend of vuilafstotend te maken. Ze kennen vele toepassingen, zoals anti-aanbaklagen van pannen, sprays om schoenen waterafstotend te maken, outdoor regenjassen en tenten, vuilafstotende coatings voor tapijten, zetels en textiel.

PFAS breken moeilijk af waardoor ze lange tijd in het leefmilieu aanwezig kunnen blijven. Op die manier kan ook voeding en (drink)water vervuild raken.

> pdf bestandPerfluorverbindingen (364 kB)

 
Bestrijdingsmiddelen (pesticiden)

Bestrijdingsmiddelen zijn stoffen die worden gebruikt om ziekten, plagen, onkruid of ongedierte te bestrijden. Sommige bestrijdingsmiddelen worden vooral gebruikt in de landbouw, maar anderen ook door particulieren of bv. voor houtbescherming. In de laatste jongerencampagne werden volgende bestrijdingsmiddelen gemeten:

pdf bestandPyrethroide pesticiden.pdf (200 kB)
pdf bestand2-4D (chlorofenoxy pesticide) (213 kB)
pdf bestandChloorpyrifos (219 kB)
>pdf bestandGlyfosaat en AMPA (217 kB)

In vorige campagnes werden ook pdf bestand2,5DCP.pdf (385 kB), pdf bestandChloorthalonil.pdf (58 kB), pdf bestandChloorpropham.pdf (112 kB) en pdf bestandETU.pdf (75 kB) gemeten.

 
Meetresultaten

De meest recente meetresultaten vind je in het resultatenrapport van de laatste jongerencampagne (2016-2020)

>> Ga naar resultaten

 
Plastic componenten

Onder de groep van de plasticcomponenten vallen de ftalaten en de bisfenolen. Beide stofgroepen zijn immers vooral bekend van hun gebruik in plastic, o.a. in voedingsverpakkingen, plastic flessen, plastic speelgoed en vinyl vloerbekleding. 

Behalve in plastic worden deze stoffen ook gebruikt in verschillende andere toepassingen: ftalaten in sommige verzorgingsproducten, detergenten en solventen en bisfenolen in conservenblikken, drankblikjes en in thermaal papier (bv. kassabons).

pdf bestandFtalaten (336 kB)
> pdf bestandBisfenolen (225 kB)

De best gekende ftalaten en bisfenolen (bisfenol A) zijn intussen streng gereguleerd. Maar nieuwe stoffen komen in de plaats, zo blijkt ook uit ons onderzoek.

 
Vlamvertragers

Vlamvertragers worden aan producten toegevoegd om de ontvlambaarheid te verminderen en dus de veiligheid van het product te verbeteren. Ze worden onder meer gebruikt in textiel, meubels, plastics, elektrische- en elektronische apparatuur (tv, computer, kabels, etc) en bouwmaterialen (bv. isolatie).

In de laatste jongerencampagne werden zowel de oudere gebromeerder vlamvertragers (PBDE's) als de nieuwere fosfaat vlamvertragers (PFR's) gemeten.

> pdf bestandPBDEs (370 kB)
> pdf bestandPFRs (269 kB)

In vorige campagnes werden ook pdf bestandTBBPA (69 kB) en pdf bestandHBCD (75 kB) gemeten.

Gezondheidsparameters

Behalve milieuvervuilende stoffen worden ook gezondheidsparameters gemeten. Dit stelt ons in staat om de relatie tussen blootstelling en gezondheid te onderzoeken. In de meest recente jongerencampagne werden volgende gezondheidsparameters onderzocht:

DNAschade en -herstel, oxidatieve stress
>pdf bestandDNA-schade.pdf (185 kB)
>pdf bestandoxidatieve stress_80HdG (156 kB)

Stress en biologische veroudering
> pdf bestandCortisol (165 kB) (stress)
>pdf bestandTelomeren (187 kB) (biologische veroudering)

Cardiometabole parameters
>pdf bestandCardiovasculaire risicofactoren (345 kB) (bloeddruk, cholesterol, triglyceriden, BMI, middelomtrek)

Endocriene parameters
> pdf bestandPuberteitsontwikkeling.pdf (743 kB)

Ontstekings- en immuunparameters
> pdf bestandeNO.pdf (191 kB) (uitgeademde NO)

Astma en allergieën
>pdf bestandAstma en allergie (161 kB)

Cognitieve parameters
> pdf bestandNeurologische ontwikkeling.pdf (294 kB)


In voorgaande campagnes werden ook volgende gezondheidsparameters onderzocht:

> pdf bestandHormonen.pdf (325 kB)
> pdf bestandInflammatoir molecule IL1b.pdf (304 kB)
> pdf bestandmitochondriaal DNA.pdf (856 kB)
> pdf bestandNierfunctie.pdf (295 kB)
> pdf bestandAlfa-1-microglobuline (nierfunctie).pdf (297 kB)
> pdf bestandCystatine C (nierfunctie).pdf (296 kB)
> pdf bestandZuurtegraad (Ph).pdf (297 kB)